ประวัติ Toyota จากเครื่องทอผ้า Toyoda สู่รถเก๋ง Land Cruiser Hilux และโรงงานในไทย
บริษัทที่คนไทยรู้จักจาก Hilux และ Fortuner เคยเริ่มจากอุตสาหกรรมเครื่องทอผ้า ต่อมาสร้างรถเก๋ง รถบรรทุก รถ 4WD และไฮบริด ก่อนขยายฐานการผลิตรถในไทย
บนถนนไทยชื่อ Toyota ทำให้หลายคนนึกถึง Hilux, Revo, Fortuner หรือรถกระบะที่ใช้ในงานขนส่ง แต่รถกระบะไม่ได้เป็นจุดแรกของเรื่องราวนี้ ก่อนมี Toyota Motor ในปี 1937 ตระกูล Toyoda สร้างธุรกิจเครื่องทอผ้า และมีรถเก๋ง AA อยู่แล้ว บทความนี้ไล่หลักฐานจากผู้ผลิตเพื่อให้เห็นภาพ Toyota ในฐานะบริษัททั้งระบบ ไม่ได้ยืมประวัติของรถ Hilux มาเป็นประวัติของทุกสายผลิตภัณฑ์
รากของ Toyota มาจากเครื่องทอผ้า ไม่ใช่รถกระบะ
ชื่อ Toyota ที่เรารู้จักบนกระจังหน้ารถมีจุดเริ่มจากงานเครื่องทอผ้าของครอบครัว Toyoda โดย Sakichi Toyoda เป็นผู้พัฒนาเทคโนโลยีการทอที่ช่วยลดแรงงานและลดข้อผิดพลาด ก่อนมีบริษัท Toyoda Automatic Loom Works ในปี 1926 นี่คือรากของอุตสาหกรรมเครื่องจักร ไม่ใช่ปีเปิดตัวรถ Toyota รุ่นแรก และไม่ควรสับสนกับปีที่บริษัทผลิตรถยนต์ตั้งขึ้นภายหลัง
Kiichiro Toyoda บุตรชายของ Sakichi หันมาศึกษาอุตสาหกรรมรถยนต์อย่างจริงจัง เขาเดินทางไปดูเทคโนโลยีในยุโรปและสหรัฐอเมริกาเมื่อปี 1929 และเริ่มวิจัยด้านยานยนต์ปี 1930 ทุนและทักษะด้านเครื่องจักรจากกิจการเดิมช่วยเปิดโอกาสให้เข้าสู่อุตสาหกรรมรถยนต์ แต่เส้นทางจากเครื่องทอผ้าสู่รถยนต์กินเวลาหลายปี ไม่ใช่การเปลี่ยนกิจการชั่วข้ามคืน
ปี 1933–1938: ฝ่ายรถยนต์ รถบรรทุก G1 และรถเก๋ง AA
ปี 1933 บริษัท Toyoda Automatic Loom Works ตั้งฝ่ายรถยนต์ขึ้นโดยเฉพาะ จากนั้นปี 1935 เปิดตัวรถบรรทุก Toyoda Model G1 และในปี 1936 รถยนต์นั่ง Toyoda Model AA ออกสู่ตลาด รถสองประเภทเกิดขึ้นใกล้กันตั้งแต่ระยะตั้งต้น จึงไม่ถูกต้องหากจะเล่าว่าบริษัทเริ่มผลิตเฉพาะรถบรรทุกหรือรถกระบะแล้วค่อยมาทำรถเก๋งในยุคหลัง
วันที่ 28 สิงหาคม 1937 Toyota Motor Co., Ltd. ตั้งขึ้นเป็นบริษัทแยกจากกิจการเครื่องทอผ้า และโรงงาน Koromo ซึ่งต่อมาเรียกว่า Honsha Plant เปิดดำเนินการในปี 1938 เส้นเวลานี้ช่วยแยกคำว่า จุดเริ่มต้นเทคโนโลยี, เริ่มทำฝ่ายรถยนต์, รถรุ่นแรก และวันก่อตั้งบริษัท ซึ่งมักถูกนำมาเขียนรวมเป็นปีเดียวกันจนทำให้ผู้อ่านเข้าใจผิด
วิกฤตหลังสงคราม และแนวคิดการผลิตที่ทำให้ Toyota เติบโต
หลังสงครามโลกครั้งที่สอง Toyota ต้องปรับการผลิตท่ามกลางข้อจำกัดวัตถุดิบและตลาด บริษัทเผชิญวิกฤตทางการเงินรวมทั้งข้อขัดแย้งแรงงานในปี 1950 และตั้ง Toyota Motor Sales Co., Ltd. เพื่อแยกงานขายออกจากงานผลิต ช่วงนี้เป็นส่วนสำคัญของประวัติองค์กร เพราะความสำเร็จในเวลาต่อมาไม่ได้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องโดยไม่เคยผ่านความเสี่ยง
เอกสารประวัติ Toyota บันทึกการริเริ่ม Just-in-Time ในโรงงานตั้งแต่ปี 1938 และมีระบบข้อเสนอปรับปรุงงานในปี 1951 แนวคิดการทำงานที่เน้นการปรับปรุงอย่างต่อเนื่องต่อยอดมาสู่ระบบผลิตที่ผู้คนมักเรียกว่า Toyota Production System แต่เมื่อกล่าวถึงระบบนี้ควรแยกปีเริ่มแนวคิดกับช่วงที่ระบบเติบโตและแพร่หลาย ไม่กำหนดว่าระบบสำเร็จทั้งชุดตั้งแต่ปีใดเพียงปีเดียว
Land Cruiser: จุดกำเนิดสาย 4WD ก่อนชื่อ Hilux
ปี 1951 Toyota พัฒนารถขับเคลื่อนสี่ล้อ Toyota Jeep BJ โดยประยุกต์พื้นฐานตัวถังจากรถบรรทุกขนาดเล็กและใช้เครื่องยนต์เบนซินหกสูบ ก่อนเปลี่ยนชื่อรถเป็น Land Cruiser ในปี 1954 ด้วยเหตุผลด้านเครื่องหมายการค้า นี่เป็นการเริ่มต้นสายรถ 4WD ของ Toyota ซึ่งมีเส้นทางการใช้งานและการพัฒนาต่างจากสายรถเก๋ง Corolla หรือรถกระบะ Hilux
แม้ BJ ถูกพัฒนาสำหรับความต้องการรถใช้งานภาครัฐในยุคนั้น แต่หลังจากไม่ได้รับเลือกตามเป้าหมายแรก บริษัทก็พัฒนาให้เหมาะกับการใช้งานพลเรือนมากขึ้น ต่อมารถ Land Cruiser จึงมีหลายกลุ่มทั้งงานสมบุกสมบันและรุ่นที่เน้นความสบาย การเล่าเรื่องนี้ในหน้า Brand History ทำให้เห็นเหตุผลที่ Toyota ไม่ได้มีเพียงกระบะหรือรถยนต์นั่งอย่างใดอย่างหนึ่ง
Crown และ Corolla: Toyota คือผู้ผลิตรถเก๋งด้วย
ปี 1955 Toyota เปิดตัว Toyopet Crown ซึ่งบริษัทอธิบายว่าเป็นรถยนต์นั่งที่ใช้เทคโนโลยีญี่ปุ่นตั้งแต่การออกแบบจนถึงการผลิต Crown จึงเป็นหลักหมายของการสร้างรถนั่งในประเทศของ Toyota ไม่ใช่รถที่เกิดขึ้นเพื่อเป็นรุ่นย่อยของ Hilux หรือ Land Cruiser ในภายหลัง บริษัทขยายทั้งรถนั่งสำหรับครอบครัวและรถเชิงพาณิชย์ควบคู่กัน
Corolla เปิดตัวในญี่ปุ่นปี 1966 และกลายเป็นชื่อที่สะท้อนตลาดรถยนต์นั่งของ Toyota ในวงกว้าง Toyota ระบุว่าเริ่มผลิต Corolla ในประเทศไทยเดือนสิงหาคม 1972 ซึ่งเป็นอีกเหตุผลที่ประวัติบริษัทในไทยต้องเล่ารถเก๋งด้วย ไม่ใช่ทำหน้า Toyota ที่มีแต่ Hilux จากนั้นสันนิษฐานว่ารถ Corolla ทุกปีขายในไทยโดยใช้สเปกญี่ปุ่นเหมือนกัน
Hilux เกิดในญี่ปุ่นปี 1968 ไม่ใช่จุดเริ่มของ Toyota ทั้งบริษัท
Toyota Hilux เปิดตัววันที่ 21 มีนาคม 1968 เป็นรถกระบะรูปแบบใหม่ที่มารับช่วงจาก Briska และ Light Stout โดย Toyota ออกแบบแนวคิดผลิตภัณฑ์ และให้ Hino Motors รับผิดชอบงานพัฒนาและผลิตช่วงแรก รุ่นแรกใช้เครื่องยนต์ 1.5 ลิตร ชื่อ Hilux จึงมีจุดเริ่มเฉพาะของรถหนึ่งตระกูล ไม่ใช่ปีที่ Toyota เริ่มทำรถยนต์หรือปีที่เริ่มประกอบรถไทย
บันทึกของ Toyota ระบุการเริ่มผลิตตัวถัง Hilux ในประเทศไทยเดือนกันยายน 1975 นั่นเป็นอีกเหตุการณ์หนึ่งที่ต้องแยกจากการเปิดตัวญี่ปุ่นปี 1968 และจากการก่อตั้ง Toyota Motor Thailand ปี 1962 เมื่ออ่านบทความ Mighty-X, Tiger, Vigo หรือ Revo ให้ตรวจตลาด ชื่อรุ่น และปีที่อ้างอิงก่อนเสมอ เพราะแต่ละชื่อเป็นคนละช่วงเวลาและบางชื่อใช้เฉพาะตลาด
Toyota ในประเทศไทย: ก่อตั้งบริษัทปี 1962 ก่อนการเติบโตของ Hilux
Toyota Motor Thailand จดทะเบียนก่อตั้งวันที่ 5 ตุลาคม 1962 ซึ่งชัดเจนจากหน้า Corporate Profile ของบริษัทโดยตรง วันที่นี้เป็นจุดก่อตั้งนิติบุคคลในไทย ไม่ใช่วันเริ่มผลิต Hilux Vigo หรือวันเริ่มส่งออกกระบะไปทุกตลาด ปัจจุบันข้อมูลบริษัทแสดงการดำเนินงานโรงงานสำโรง เกตเวย์ และบ้านโพธิ์ซึ่งรองรับกลุ่มผลิตภัณฑ์แตกต่างกัน
เมื่อดูบทบาทโรงงานไทย จะเห็นทั้งโรงงานที่เน้นรถเพื่อการพาณิชย์และโรงงานที่ผลิตรถยนต์นั่งอย่าง Gateway ประวัติ Toyota ในไทยจึงควรเชื่อมรถเก๋ง Corolla กับรถกระบะ Hilux และรถอเนกประสงค์ Fortuner โดยไม่ทำให้คนอ่านเข้าใจว่าโรงงานทุกแห่งผลิตรถรุ่นเดียวกันหรือมีผลิตภัณฑ์เหมือนกันตลอดทุกยุค
จากบริษัทญี่ปุ่นสู่เครือข่ายการผลิตโลกและ IMV ในไทย
ปี 1982 Toyota Motor Co., Ltd. และ Toyota Motor Sales Co., Ltd. รวมเป็น Toyota Motor Corporation ซึ่งเป็นชื่อองค์กรที่ใช้ในเวลาต่อมา พร้อมการขยายระบบผลิตและขายนอกญี่ปุ่นมากขึ้น การรวมบริษัทเป็นเหตุการณ์ระดับกลุ่มธุรกิจ ไม่ใช่การเปิดตัว Hilux รุ่นใหม่ จึงควรอยู่ในเรื่องประวัติแบรนด์มากกว่าหน้าสเปกรถรุ่นย่อย
ปี 2002 Toyota ประกาศแผนโครงการ IMV เพื่อสร้างเครือข่ายผลิตและส่งมอบรถรวมทั้งชิ้นส่วนจากฐานผลิตทั่วโลก และวันที่ 25 สิงหาคม 2004 เริ่มทำตลาด Hilux VIGO ในประเทศไทยเป็นหมุดหมายแรกของโครงการ โครงสร้าง IMV มีทั้งกระบะ รถอเนกประสงค์และรถประเภทอื่น ไทยจึงเป็นฐานการผลิตและส่งออกที่สำคัญ ไม่ใช่เพียงตลาดรถกระบะภายในประเทศ
Prius ปี 1997 และรถยนต์นั่งยุคพลังงานทางเลือก
Toyota ประกาศรถยนต์นั่งไฮบริด Prius เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 1997 และเริ่มขายในญี่ปุ่นเดือนธันวาคมปีเดียวกัน เทคโนโลยี Toyota Hybrid System ผสานเครื่องยนต์สันดาปกับระบบไฟฟ้า จุดนี้ขยายภาพธุรกิจที่เคยทำรถนั่งและรถเชิงพาณิชย์ไปสู่รถที่ใช้ระบบขับเคลื่อนอีกแบบ ไม่ใช่การแทนที่ Hilux ด้วย Prius
เมื่อนำ Prius มาเทียบกับ Land Cruiser, Corolla และ Hilux จะเห็นการเดินทางหลายเส้นพร้อมกัน ทั้งการเดินทางครอบครัว การขนส่ง การใช้รถสมบุกสมบัน และการลดการใช้พลังงาน การสรุปว่า Toyota เป็นผู้ผลิตกระบะเพียงอย่างเดียวจึงไม่ตรงกับลำดับเหตุการณ์ของบริษัท และทำให้ประวัติการพัฒนารถยนต์นั่งของ Toyota หายไปเกือบทั้งหมด
อ่าน Brand History คู่กับประวัติ Hilux แต่ไม่เขียนซ้ำกัน
สำหรับเว็บไซต์ 4WDSociety เราเน้นข้อมูลรุ่นรถกระบะ 4WD PPV เครื่องยนต์ การซ่อมบำรุงและตลาดรถไทยมากเป็นพิเศษ จึงมีหน้าของ Hilux และ Mighty-X มากกว่ารถ Corolla ย้อนยุค นี่เป็นขอบเขตการทำเนื้อหาของเว็บไซต์ ไม่ใช่ข้อสรุปว่าประวัติ Toyota ทั้งบริษัทมีเฉพาะกลุ่มรถกระบะ
ผู้อ่านที่อยากรู้ว่าตระกูล Toyoda ทำอะไรในปี 1926 หรือบริษัท Toyota เกิดเมื่อไร ควรอ่านประวัติแบรนด์นี้ ส่วนคำถามว่า Hilux Mighty-X ใช้รหัสเครื่องยนต์อะไร รุ่นไหนเปิดตลาดไทยเมื่อใด หรือ Vigo เข้าสู่ IMV อย่างไร ควรอ่านบทความและฐานข้อมูลรายรุ่นที่มีแหล่งอ้างอิงเฉพาะ จุดเชื่อมกันคือปีและชื่อรุ่นที่อธิบายได้ ไม่ใช่การคัดลอกบทความยาวลงทุกหน้า
เอกสารประวัติจาก Toyota
ใช้ประวัติบริษัท เอกสารรถรุ่นแรก ข่าวเปิดตัวจาก Toyota Motor Corporation และข้อมูลของ Toyota Motor Thailand โดยตรง ภาพจาก Wikimedia Commons แสดงเครดิตและสถานะว่าเป็นภาพถ่ายรถที่ถ่ายภายหลัง ไม่ใช่ภาพโฆษณาในวันเปิดตัว
- History of Toyota — The Beginnings (1930–1950s)Toyota Motor Corporation
- History of Toyota — Inheritance and Evolution (1960s–2010s)Toyota Motor Corporation
- Land Cruiser — Heavy Duty heritage and original BJ 1951Toyota Motor Corporation
- Corolla history and original launch timelineToyota Motor Corporation
- Hilux 50th anniversary — Evolution of eight generationsToyota Motor Corporation
- Hilux Milestones — 1968 Japan, 1975 Thailand, 2004 VigoToyota Motor Corporation
- Corporate profile and founding date — 5 October 1962Toyota Motor Thailand
- Toyota’s IMV Project Takes First Big Step Forward — 25 August 2004Toyota Motor Corporation
- 1997 Prius launch announcementToyota Motor Corporation
- Toyota Motor Corporation — official company profile and exact founding dateToyota Motor Corporation