ประวัติ Ford จาก Model T ถึง F-Series Mustang Bronco Ranger และโรงงานไทย
Ford ไม่ได้เริ่มจาก Ranger ในไทย ย้อนจากรถยนต์นั่ง Model T การปฏิวัติสายประกอบ รถกระบะ F-Series สาย 4WD Bronco และความร่วมมือ Mazda ที่สร้างฐานผลิตในระยอง
หลายคนรู้จัก Ford จาก Ranger, Ranger Raptor และ Everest ในไทย แต่เรื่องราวของบริษัทเริ่มจากรถทดลอง Quadricycle และรถยนต์นั่งราคาจับต้องได้ Model T ก่อนมีรถบรรทุก Model TT และ F-Series ในอีกหลายสิบปีต่อมา Ford ยังมี Mustang และ Bronco ขณะที่ฐานผลิตกระบะไทยพัฒนาจากความร่วมมือกับ Mazda สู่โรงงาน Ford Thailand Manufacturing แยกอีกแห่ง บทความนี้จัดเหตุการณ์ให้คนอ่านแยกบริษัท สายผลิต และชื่อรุ่นรถได้ถูกต้อง
ปี 1896: Henry Ford สร้าง Quadricycle ก่อนมีบริษัท Ford
วันที่ 4 มิถุนายน 1896 Henry Ford ทดลองขับรถที่สร้างเองชื่อ Quadricycle ในเมืองดีทรอยต์ รถสี่ล้อขนาดเล็กนี้เกิดจากงานทดลองเครื่องยนต์และเครื่องกลของเขาขณะยังทำงานกับ Edison Illuminating Company จึงเป็นช่วงที่ผู้ก่อตั้งเรียนรู้การสร้างรถ ไม่ใช่ปีที่ Ford Motor Company ตั้งขึ้นหรือปีที่เริ่มขายรถ Model T ซึ่งเกิดตามมาภายหลังหลายปี
Ford ไม่ใช่ผู้คิดค้นรถยนต์หรือสายพานในโรงงานคนแรกของโลก ตามบทความประวัติการผลิตของบริษัทเอง ความสำคัญของเขาคือการปรับวิธีทำงาน การออกแบบรถให้ผลิตซ้ำได้ และสร้างระบบการผลิตจำนวนมากในราคาที่คนเข้าถึงได้ การแยกนวัตกรรมของผู้ก่อตั้งออกจากคำกล่าวอ้างว่าเป็นผู้สร้างรถยนต์คันแรกช่วยให้ประวัติน่าเชื่อถือมากขึ้น
ปี 1903: Ford Motor Company ก่อตั้ง ไม่ใช่ปีเกิด Model T
Henry Ford ร่วมกับผู้ลงทุนจัดตั้ง Ford Motor Company ในวันที่ 16 มิถุนายน 1903 ณ เมืองดีทรอยต์ โดยประวัติผู้ก่อตั้งของ Ford ระบุว่ามีผู้ร่วมลงทุนอีก 12 คนและเงินลงทุน 28,000 ดอลลาร์ รถที่บริษัทขายช่วงแรกเป็น Model A รุ่นต้นยุค 1903 ไม่ใช่รถ Model A รุ่นใหม่ของปี 1927 ซึ่งกลับมาใช้ชื่อเดิม และไม่ใช่ Ford Model T ที่เปิดตัวภายหลังในปี 1908
ก่อนตั้งบริษัทในปี 1903 Henry Ford เคยเกี่ยวข้องกับกิจการยานยนต์อื่นที่ไม่ประสบความสำเร็จ รวมถึง Detroit Automobile Company และ Henry Ford Company การตั้ง Ford Motor Company ที่ดำเนินงานมาจนปัจจุบันจึงเป็นอีกขั้นหนึ่งในเส้นทางผู้ประกอบการ การอ้างว่าบริษัทมีอายุเริ่มตั้งแต่ Quadricycle ปี 1896 อาจทำให้วันเปิดกิจการและวันผลิตรถต้นแบบสับสน
ปี 1908: Model T รถยนต์นั่งที่ทำให้ชื่อ Ford เป็นที่รู้จัก
Ford เปิดตัว Model T ต่อสาธารณชนในเดือนตุลาคม 1908 โดยพัฒนารถยนต์สำหรับผู้ใช้ทั่วไปให้ใช้งานง่าย ทนทาน และดูแลรักษาได้ในยุคที่เครือข่ายถนนยังต่างจากปัจจุบัน รถรุ่นนี้เป็นรถยนต์นั่งที่มีรูปแบบตัวถังหลายชนิด ไม่ใช่กระบะ Ranger หรือรถขับเคลื่อนสี่ล้อ Bronco แม้ต่อมาจะมีการนำพื้นฐานไปทำรถเพื่อการพาณิชย์ด้วย
Ford ระบุว่ารถ Model T ถูกส่งถึงลูกค้ารายแรกวันที่ 1 ตุลาคม 1908 ขณะที่การผลิตด้วยสายประกอบแบบเคลื่อนที่เริ่มในปี 1913 ซึ่งช้ากว่าวันเปิดตัวรถประมาณห้าปี จึงไม่ถูกต้องที่จะเขียนว่า Ford ผลิต Model T ด้วยสายพานเคลื่อนที่ตั้งแต่รถคันแรกในปี 1908 ราคาที่ลดลงในเวลาต่อมามาจากการปรับกระบวนการผลิตและกำลังผลิตเพิ่มขึ้นเป็นลำดับ
ปี 1913–1914: สายประกอบแบบเคลื่อนที่และค่าจ้างห้าดอลลาร์
โรงงาน Highland Park ของ Ford เริ่มใช้สายประกอบรถยนต์แบบเคลื่อนที่ในเดือนตุลาคม 1913 และพัฒนากระบวนการจนสามารถผลิต Model T ได้เร็วขึ้นอย่างมาก วิธีนี้ช่วยลดเวลาทำงานในแต่ละสถานีและทำให้รถยนต์จำนวนมากมีราคาที่เข้าถึงง่ายขึ้น แต่บริษัทไม่ได้ประดิษฐ์แนวคิดสายพานหรือรถยนต์ขึ้นมาจากศูนย์ การปรับใช้กับรถยนต์อย่างเป็นระบบต่างหากที่เป็นจุดเด่น
ปี 1914 Ford ประกาศแนวทางค่าจ้างวันละห้าดอลลาร์ผ่านระบบส่วนแบ่งกำไรควบคู่กับการเปลี่ยนชั่วโมงทำงาน ซึ่งมีผลต่อการจ้างงานและการแข่งขันแรงงานในสหรัฐฯ เรื่องนี้ควรถูกเล่าในบริบทการเปลี่ยนระบบโรงงาน ไม่ใช้เป็นข้ออ้างว่า Ford ทุกโรงงาน ทุกประเทศ หรือทุกปีจ่ายค่าจ้างรูปแบบเดียวกัน และไม่เกี่ยวกับสเปกเครื่องยนต์กระบะไทยโดยตรง
Model TT ปี 1917 และกระบะจากโรงงานปี 1925 ต่างกันอย่างไร
Ford ขยายธุรกิจขนส่งด้วยรถบรรทุก Model TT ที่ออกในปี 1917 ซึ่งมีแชสซีสำหรับงานบรรทุกแตกต่างจากรถยนต์นั่ง Model T ต่อมาปี 1925 บริษัทเริ่มขายกระบะ Model T Runabout พร้อมกระบะท้ายที่ประกอบมาจากโรงงานโดยตรง การแยกปี 1917 ของแชสซีรถบรรทุกและปี 1925 ของกระบะสำเร็จรูปจึงสำคัญเมื่อเล่าให้คนอ่านรู้ว่ารถกระบะเกิดตอนไหน
รถขนส่งยุคแรกของ Ford มีทั้งรถที่ลูกค้าหรือผู้ผลิตตัวถังนำไปติดตั้งเพิ่มเติม และกระบะที่โรงงานจัดชุดมาให้ครบพร้อมใช้งาน การมี Model TT ปี 1917 ไม่ได้หมายความว่า Ford Ranger ที่รู้จักในไทยเริ่มทำตลาดมาตั้งแต่ปีนั้น และรูปแบบตัวถัง Model T ที่หลากหลายก็ไม่ใช่หลักฐานว่ารถนั่งทุกคันเป็นกระบะหรือมีระบบขับเคลื่อนสี่ล้อ
ปลายปี 1927: Model A รุ่นใหม่สืบต่อจาก Model T
Ford เปิดตัว Model A รุ่นใหม่ต่อสาธารณชนในเดือนธันวาคม 1927 สำหรับรถรุ่นปี 1928 หลังการผลิต Model T สิ้นสุดในปีนั้น โดยการออกแบบใหม่ตอบสนองตลาดที่ต้องการความสะดวกสบายและรูปลักษณ์ทันสมัยกว่าเดิม ถึงแม้ใช้ชื่อ Model A เหมือนรถ Ford รุ่นปี 1903 แต่เป็นรถคนละยุคกันและไม่ควรใช้ข้อมูลทางเทคนิคสลับกัน
Model A ใหม่มีการปรับตำแหน่งและการออกแบบตัวถังตามความเห็นของ Edsel Ford รวมถึงพัฒนาระบบเบรกและช่วงล่างให้เหมาะกับสภาพถนนที่เปลี่ยนไป ประวัติรถรุ่นนี้แสดงว่าบริษัทมีสายรถยนต์นั่งพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ไม่ได้เลิกผลิตรถเก๋งเพื่อหันมาทำกระบะอย่างเดียวตั้งแต่หลัง Model T
ปี 1948: F-Series เริ่มจาก F-1 ก่อนมี F-150
Ford เปิดตัว F-Series รุ่นแรกในปี 1948 โดยรถกระบะ F-1 เป็นหนึ่งในชื่อสำคัญของสายรถบรรทุกเบาที่บริษัทพัฒนาเป็นระบบต่อเนื่อง รถ F-1 แตกต่างจาก Model T Runabout ปี 1925 และแชสซี Model TT ปี 1917 ทั้งในโครงสร้างและยุคการผลิต ชื่อ F-Series จึงไม่ได้เป็นชื่อที่ Ford ใช้ตั้งแต่ปีเปิดตัว Model T
Ford เพิ่มรหัส F-150 ในปี 1975 หลัง F-Series ผ่านหลายเจเนอเรชันแล้ว ป้าย F-150 จึงไม่ใช่ชื่อเดิมตั้งแต่ปี 1948 และไม่ได้เท่ากับ Ford Ranger ซึ่งเป็นอีกสายรถกระบะ ความแตกต่างนี้ควรคงไว้ในระบบเว็บไซต์: เรื่อง F-Series ในสหรัฐอเมริกาเป็นประวัติรถบรรทุกอีกกลุ่มหนึ่ง ส่วน Ranger ในไทยต้องแยกหลักฐานตามตลาดและรุ่นปี
Mustang ปี 1964: Ford ยังเป็นผู้ผลิตรถสปอร์ตด้วย
เดือนเมษายน 1964 Ford เปิดตัว Mustang อย่างเป็นทางการในงาน New York World's Fair โดยมีรอบสื่อมวลชนวันที่ 14 เมษายนและเปิดให้ประชาชนชมวันที่ 17 เมษายน รถรุ่นนี้ตั้งเป้ากลุ่มผู้ซื้อที่ต้องการรถยนต์นั่งดีไซน์สปอร์ตในราคาที่เข้าถึงได้ ไม่ใช่กระบะ F-Series หรือ SUV Bronco จึงเป็นอีกหลักฐานว่าประวัติ Ford กว้างกว่ารถใช้งานในตลาดไทย
Mustang ประสบความสำเร็จในตลาดสหรัฐฯ ตั้งแต่เริ่มทำตลาด โดยการสื่อสารการตลาดและการออกแบบมีส่วนสร้างชื่อรถรุ่นนี้ เรื่องสมรรถนะเครื่องยนต์หรือรุ่นย่อย Mustang ในแต่ละปีต้องศึกษาเอกสารเฉพาะรุ่น ไม่ควรนำชื่อ Mustang ไปใช้เป็นคำอธิบายว่ารถ Ranger Raptor มีเทคโนโลยีทุกอย่างเหมือนรถสปอร์ตเพราะอยู่ภายใต้แบรนด์ Ford เดียวกัน
Bronco ปี 1965–1966: สายรถ 4WD ไม่ใช่ Ranger ดัดแปลง
Ford ประกาศเปิดตัว Bronco วันที่ 11 สิงหาคม 1965 เพื่อเข้าสู่ตลาดรถใช้งานสมบุกสมบันและการเดินทางกลางแจ้ง โดยรถรุ่นแรกทำตลาดในฐานะ Model Year 1966 ผู้ผลิตอธิบายจุดกำเนิดว่าต้องการรถที่มีความสามารถแบบ Jeep แต่เพิ่มความสบายบนถนน สาย Bronco จึงเป็นตระกูลรถขับเคลื่อนสี่ล้อที่พัฒนาแยกจากรถกระบะ F-Series และ Ranger
ในปี 1983 Ford เปิดตัว Bronco II รุ่นเล็กสำหรับ Model Year 1984 โดยอิงพื้นฐานรถกระบะ Ranger ฝั่งอเมริกา ขณะที่ Bronco รุ่นใหญ่ยุคนั้นสัมพันธ์กับโครงสร้าง F-Series การเห็นคำว่า Ranger อยู่ในบทความ Bronco II ไม่ได้หมายความว่า Ranger รุ่นไทยจากโรงงานร่วมกับ Mazda ปี 1998 เป็นรถเดียวกับ Bronco II หรือใช้เจเนอเรชันเดียวกัน
Ranger: ชื่อรถกระบะต่างสายระหว่างอเมริกาและเอเชีย
ชื่อ Ranger ปรากฏในประวัติรถกระบะ Ford หลายตลาดและเคยใช้เป็นชื่อระดับตกแต่งของรถ Ford บางยุคด้วย ส่วน Ranger รถกระบะคอมแพ็กต์ในอเมริกาเข้าสู่ตลาดช่วงต้นทศวรรษ 1980 และ Bronco II ที่ออกปี 1983 ถูกสร้างบนแพลตฟอร์ม Ranger สหรัฐฯ จึงควรระบุภูมิภาคเมื่อเรียกชื่อรุ่น ไม่ใช้ปีรถอเมริกันไปกำหนดปีเปิดตัว Ranger ประเทศไทย
เมื่อเรื่อง Ranger มาถึงประเทศไทยในปลายทศวรรษ 1990 พื้นฐานการพัฒนามีความเกี่ยวข้องกับโครงการ Mazda B-Series/Fighter และการผลิตของ AutoAlliance Thailand ที่จังหวัดระยอง แต่การใช้โรงงานร่วมกันไม่ได้ทำให้ Ford Motor Company เป็นนิติบุคคลเดียวกับ Mazda หรือหมายความว่า Ranger ทุกตลาด ทุกเจเนอเรชันผลิตในโรงงานไทยทั้งหมด
Ford และ Mazda: AutoAlliance Thailand ปี 1995 กับกระบะปี 1998
Ford ระบุการลงทุนในไทยอย่างมีนัยสำคัญตั้งแต่ปี 1995 และมีโรงงาน AutoAlliance Thailand หรือ AAT ในฐานะกิจการร่วมทุนกับ Mazda ส่วนเอกสารร่วมทุนจาก Mazda ระบุการเริ่มผลิต Mazda Fighter/B-Series และ Ford Ranger ที่โรงงานระยองในปี 1998 เหตุการณ์ปี 1995 ของการเริ่มกิจการและปี 1998 ของการผลิตรถจึงเป็นคนละหมุดหมาย
โรงงานร่วมทุน AAT ผลิตรถให้ทั้งสองแบรนด์ ขณะที่แบรนด์ Ford ดูแลการจำหน่ายและบริการภายใต้โครงสร้างบริษัทในไทยของตนเอง บทความประวัติบริษัทจึงควรเชื่อม Ranger กับ Mazda Fighter ในเชิงประวัติการผลิต แต่ไม่คัดลอกสเปก Ford Ranger รุ่นปีใหม่จากตาราง Mazda BT-50 หรือกลับกัน เพราะเปลี่ยนเทคโนโลยีและรุ่นย่อยไปตามกาลเวลา
ปี 2012: Ford Thailand Manufacturing อีกโรงงาน ไม่ใช่ AAT
Ford เปิดฐาน Ford Thailand Manufacturing หรือ FTM ในจังหวัดระยองปี 2012 ด้วยการลงทุน 450 ล้านดอลลาร์ตามข้อมูลบริษัท ขณะที่ AutoAlliance Thailand เป็นโรงงานร่วมทุนที่ดำเนินงานอยู่ก่อนแล้วหลายปี บริษัท Ford Thailand อธิบายทั้งสองแห่งแยกกันในข้อมูล Corporate Profile การบอกว่า FTM คือชื่อใหม่ของ AAT จึงไม่ถูกต้อง
ข้อมูล Ford Thailand ระบุการเพิ่มการลงทุนด้านสายผลิต AAT ในปี 2011 เพื่อรองรับ Ranger/Everest และการขยาย FTM อีกครั้งในปี 2015 สำหรับ Ranger ซึ่งสะท้อนการวางฐานผลิตและส่งออกหลายโรงงานในประเทศไทย ตัวเลขกำลังการผลิตหรือจำนวนพนักงานในหน้า Corporate Profile ควรระบุว่าเป็นข้อมูล ณ ช่วงที่รายงาน ไม่ใช่สถิติการทำงานจริงของทุกวันในปัจจุบัน
Ranger และ Everest เจเนอเรชันใหม่ เปิดตัวไทยปี 2022
Ford Thailand เปิดตัว Ranger, Everest และ Ranger Raptor เจเนอเรชันใหม่ต่อสาธารณชนไทยที่ Bangkok International Motor Show วันที่ 21 มีนาคม 2022 โดยระบุแผนผลิต Ranger ทั้งที่ AAT และ FTM ส่วน Everest ผลิตที่ AAT และ Ranger Raptor ที่ FTM จึงควรแยกกลุ่มรถและโรงงานก่อนอธิบายความสัมพันธ์ ไม่ใช่เหมาว่ารถทั้งสามรุ่นเป็นกระบะรุ่นเดียวกัน
Everest เป็นรถ PPV หรือ SUV ที่พัฒนาควบคู่กับฐาน Ranger สำหรับตลาดหลายภูมิภาค ขณะที่ Ranger Raptor เน้นการใช้งานออฟโรดสมรรถนะสูงในรุ่นเฉพาะ การอ้างว่าทุกเกรดของ Ranger ปี 2022 มีอุปกรณ์ เครื่องยนต์ หรือระบบขับเคลื่อนเท่ากับ Raptor ไม่ถูกต้อง เรื่องเกียร์ โหมด 4WD และรุ่นย่อยต้องใช้เอกสารรถตลาดไทยตามรุ่นปีแยกต่างหาก
F-150 Lightning ปี 2022: กระบะไฟฟ้าในอีกตลาดหนึ่ง
วันที่ 26 เมษายน 2022 Ford เริ่มผลิตรถกระบะไฟฟ้า F-150 Lightning ที่ Rouge Electric Vehicle Center ในสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นจุดสำคัญของการขยายธุรกิจรถกระบะไปสู่ระบบขับเคลื่อนไฟฟ้า แต่รถรุ่นนี้เป็นคนละสายกับ Ranger และ Everest ที่ Ford เปิดตัวในไทยเดือนมีนาคมปีเดียวกัน ไม่ควรใช้ข้อมูลความจุแบตเตอรี่ F-150 Lightning ไปแทนสเปก Ranger ดีเซลไทย
การมี F-150 Lightning รวมถึงรถยนต์นั่ง Mustang และ SUV Bronco ทำให้เห็นชัดว่า Ford ไม่ได้ทำแต่รถกระบะรุ่นที่จำหน่ายในประเทศไทย เว็บไซต์ 4WDSociety สนใจรถ 4WD, PPV, Ranger และการใช้งานกระบะไทยเป็นหลัก แต่ขอบเขตเนื้อหาของเว็บไซต์ไม่ใช่ขอบเขตผลิตภัณฑ์ทั้งหมดของบริษัท Ford Motor Company
อ่าน Ford Brand History คู่กับ Ranger และ Everest โดยไม่เขียนซ้ำ
หน้า Brand History นี้ตอบคำถามว่า Ford เริ่มกิจการเมื่อใด วิธีผลิต Model T เปลี่ยนโลกอย่างไร รถบรรทุก Model TT กับรถกระบะโรงงานเกิดเมื่อใด และ Ford เข้ามามีฐานผลิตไทยอย่างไร ส่วนหน้ารถ Ford Ranger และ Everest ในระบบ Vehicle Master จะตอบเรื่องตัวถัง เจเนอเรชัน รุ่นย่อย และเครื่องยนต์ตามเอกสารของตลาดไทย
ความเชื่อมโยงที่ต้องระวังมากคือ Ranger ของอเมริกาในยุค 1980 กับ Ranger ไทยที่ผลิตร่วมผ่าน AAT ตั้งแต่ปี 1998 และ Ranger เจเนอเรชันใหม่ปี 2022 หากใช้ชื่อรุ่นเหมือนกันโดยไม่ระบุช่วงปีและตลาด การเขียนบทความอาจทำให้สเปกและยุคของรถคนละสายปะปนกัน เราจึงเชื่อมไปหน้ารุ่นที่มีหลักฐาน ไม่สร้างหน้า Mustang หรือ Bronco เปล่า ๆ เพื่อหวังเพิ่มจำนวน URL
หลักฐานประวัติจาก Ford และผู้ร่วมทุน Mazda
อ้างอิงเอกสารประวัติบริษัทและข่าวจาก Ford Motor Company/Ford Thailand รวมถึงเอกสาร Mazda ในฐานะผู้ร่วมทุน AAT; ภาพประกอบจาก Wikimedia Commons แสดงผู้ถ่าย ปีถ่าย สิทธิ์ CC BY-SA 4.0 ไม่ใช่ภาพโรงงานในปีเปิดตัว
- Our History — Ford Motor Company official timelineFord Motor Company
- Henry Ford’s Quadricycle — June 4 1896Ford Motor Company
- Life of Henry Ford — June 16 1903 company incorporationFord Motor Company
- The Model T — October 1908 launchFord Motor Company
- The Moving Assembly Line and the Five-Dollar WorkdayFord Motor Company
- Highland Park Plant — first moving vehicle line October 1913Ford Motor Company
- The Model T: Born in Secrecy, Built for the World — Model TT and 1925 pickupFord Motor Company
- A Century of Tailgate Innovation — 1925 pickup, 1948 F-1Ford Motor Company
- The 1928 Ford Model A — late 1927 launchFord Motor Company
- Mustang World's Fair 1964 debutFord Motor Company
- The Ford Bronco — August 1965 introduction and 1966 modelFord Motor Company
- F-150 50th Anniversary — introduction in 1975Ford Motor Company
- About Ford — Thailand operations, AAT, FTM and investmentFord Thailand
- Bangkok Motor Show 2022 — Ranger, Everest and Ranger RaptorFord Thailand
- AutoAlliance Thailand — Ford Ranger and Mazda Fighter/B-Series production from 1998Mazda Motor Corporation
- F-150 Lightning electric pickup production begins April 2022Ford Motor Company